งานเทศกาลกินเจเมืองตะกั่วป่า
ภาษาถิ่นเรียกว่า
"กินผัก"
หรือทับศัพท์ภาษาจีนว่า
"เจี๊ยะฉ่าย"
จัดขึ้นระหว่างวันขึ้น
๑ ค่ำ - ๙ ค่ำ
เชื่อว่าได้กินผักจะช่วยขจัดโรค
สะเดาะเคราะห์
และเซียนหรือพระจีน
จะช่วยคุ้มครองรักษาให้อยู่เย็นเป็นสุข
ประเพณีนี้มาจาก
ชาวจีนที่เดินทางมาค้าขายและทำแร่
ส่วนใหญ่เป็นชาวจีนฮกเกี้ยน
ได้นำเอาประเพณีที่เขาถือปฏิบัติอยู่มาด้วยและถ่ายทอดกันมาจนปัจจุบัน
ประเพณีกินเจเป็นการทำตนเองให้สะอาดทั้งร่างกายและจิตใจ
ปฏิบัติอยู่ในศีลธรรม
นุ่งขาว
ห่มขาว
กินผัก
ไม่กินเนื้อสัตว์และของคาว
ในงานพิธีจะมีการอัญเชิญเทพเจ้ามาเข้าทรง
(พระจีน)
ก่อนเริ่มพิธีกินผัก
๑ วัน
จะมีการทำความสะอาดศาลเจ้า
(อ้าม)
และบ้านเรือน
ที่หน้าศาลเจ้ายกเสาหล่อเต้ง
(เสาไม้สูงแขวนโคมไฟ
๙ ดวง)
ซึ่งหมายถึงเทพเจ้า
นพเคราะห์
ใช้น้ำมันมะพร้าวเป็นเชื้อเพลิงในงานแต่ละวัน
ทั้ง ๙ วัน
มีพิธีกรรม
ดังนี้
- พิธีบูชาเจ้า
บูชาด้วยเครื่องเซ่นต่าง
ๆ
ทั้งที่ศาลเจ้าและที่บ้าน
เมื่อครบ ๓
วันถือว่าผู้นั้นบริสุทธิ์
(เฉ่ง)
- พิธีโขกุ้น
เป็นพิธีเลี้ยงอาหาร
ทำในวันขึ้น
๓ ค่ำ และ ๙
ค่ำ
หลังเที่ยงโดยเตรียมอาหาร
สุราเซ่นสังเวย
และหญ้าให้ม้าศึกด้วย
- พีธิซ้อนก๊ง
เป็นการสวดมนต์วันละ
๒ ครั้ง
เช้าและค่ำ
- พิธีบูชาดาว
จะทำในคืน ๗
ค่ำเพื่อขอให้คุ้มครองและเป็นศิริมงคลแก่ผู้กินผัก
-
พิธีออกเที่ยว
(แห่พระ)
ภาษาจีนเรียกว่าเหียนเก่า
หมายถึงเซียน
หรือเทพเจ้าที่เข้าทรงและรูปปั้นแกะสลัก
จัดเป็นขบวนแห่
ไปตามที่ต่าง
ๆ
เพื่อโปรดสัตว์
ขบวนแห่มีป้ายชื่อแขวนธงและดนตรีที่เร้าใจ
ม้าทรงจะแสดงอภินิหาร
เช่นใช้เหล็กแหลมแทงปาก
บ้างก็ใช้ลูกตุ้มหนามทุบตามร้างกาย
บ้างใช้ดาบ
ขวาน
ฟันตามร้างกายและจะเดินไปตามบ้านเรือนที่ตั้งเครื่องบูชาได้แก่
ดอกไม้
ธูปเทียน
น้ำชา
และผลไม้
พระที่เป็นรูปปั้นแกะสลักประทับในเก่ว
(เกี้ยว)
หามไปในขบวนแห่
ไปถึงหน้าบ้านใคร
ชาวบ้านก็จุดประทัดโยนใส่เป็นการต้อนรับ
- พิธีแสดงอภินิหารของพระจีน
เช่น
ลุยกองไฟ
ขึ้นบันไดมีด
อาบน้ำมันเดือด
ๆ
- พิธีข้ามสะพานสะเดาะเคราะห์
(โก๊ยห่าน)
ผู้ข้ามสะพานจะเขียนชื่อของตนเองลงในกระดาษ
แล้วนำไปมอบให้พระจีนที่เข้าทรงยืนอยู่
๒ ข้างสะพาน
และผู้ประทับทรงจะประทับตราสีแดงเป็นตัวอักษรภาษาจีนที่เสื้อด้่านหลัง
- พิธีส่งพระ
ทำในวันสุดท้ายของการกินผัก
คือวัน ๙ ค่ำ
กลางวันส่งเทวดาหรือเง๊กเซียนฮ่องเต้
ที่หน้าเสาหล่อเต้ง
ส่วนกลางคืนจะส่งพระกิ๋วอ๋องฮุดโจ๊วกลับสู่สวรรค์ทางทะเล
เมื่อขบวนของพระออกพ้นประตู
ตะเกียงเสาหล่อเต้งจะถูกลดลง
และส่งพวกทหารกลับเป็นอันเสร็จพิธี