พระธาตุลำปางหลวง ตั้งอยู่ที่ ๕๔๑ บ้านลำปางหลวง อ. เกาะคา จ. ลำปาง
วัดพระธาตุลำปางหลวงเป็นวัดเก่าแก่ของเมืองลำปาง เมื่อครั้งที่พระพุทธเจ้าและพระสาวกเสด็จถึงหมู่บ้านลัมภการีวัน ลัวะชื่ออ้ายคอนได้นำน้ำผึ้งใส่กระบอกไม้พางและมะพร้าวมาถวาย พระองค์ได้ทรงพยากรณ์ว่า ที่นี่จะมีนครชื่อ ลัมพาง และได้มอบพระเกศาธาตุให้ลัวะอ้ายคอนนำไปประดิษฐาน ภายหลังจากที่พระพุทธเจ้าปรินิพพาน พระอรหันต์ได้นำพระธาตุหน้าผากและพระธาตุลำคอมาประดิษฐานที่นี่

   พระธาตุลำปางหลวงตั้งอยู่กลางเวียงโบราณ ซึ่งเชื่อว่าเป็นเวียงทางศาสนาโดยเฉพาะ ภายในวัดมีสิ่งน่าชมมากมาย ได้แก่ วิหารพระพุทธ เป็นวิหารไม้แบบล้านนาที่ตกแต่งด้วยลายคำคือลายทองบนพื้นแดง และภายในสามารถเห็นภาพเงาพระธาตุที่ลอดผ่านรูผนังปรากฏบนผืนผ้า วิหารน้ำแต้ม เป็นวิหารโถงมีภาพกิจกรรมเก่าแก่ของล้านนา วิหารหลวง เป็นที่ประดิษฐานซุ้มพระเจ้าล้านทอง พระพุทธรูปองค์สำคัญของวัด และมีภาพจิตรกรรมเรื่องพุทธประวัติ และชาดกที่เขียนในราวสมัยรัชกาลที่ ๕ หอพระพุทธบาท เป็นอีกแห่งที่ปรากฏภาพเงาพระธาตุ แต่ห้ามมิให้ผู้หญิงขึ้น และที่หอพระแก้ว ประดิษฐานพระแก้วจากวัดพระแก้วดอนเต้าสุชาดาราม พระพุทธรูปคู่เมืองลำปาง

   คนที่ชุพระธาตุลำปางหลวงมีคำทำนายว่า เป็นคนพูดจาไพเราะเป็นที่ชอบใจแห่งคนทั้งหลาย มักได้ดีเพราะปาก เป็นคนมีความคิดรอบคอบ มีใจเมตตา ทำคุณคนไม่ขึ้นเรียกกันว่าปิดทองหลังพระ เป็นคนมีกามารมณ์แรง มีเสน่ห์ในตัว เป็นชายมักพูดถูกใจหญิง เป็นหญิงมักมีรูปร่างงาม แต่มักจะอาภัพผัว เป็นคนทำงานได้ทุกอย่างมีฝีมือดี แต่มักเป็นคนเกียจคร้าน มักชอบเดินทางเสมอ เมื่อมีอายุปานกลางจะสร้างฐานะได้ด้วยปัญญาของตัวเอง ภายหลังจะมีความสุข มีอายุยืน

คำบูชาพระธาตุ
ยาปาตุภูตา อะตุลานุภาวาจีรัง ปะติฏฐาลัมภะ กัปปะปุเร เทเวนะคุตตา อุตตะราภิทัย
ยานะมามิหันตัง วะระชินะธาตุง